BRON: Dr Beauvillard 1929

Wees matig, bewaar steeds een overblijfsel eetlust wanneer ge de tafel verlaat, ziedaar het eerste middel om gezond te zijn, en te blijven. Eet of drink niet te vlug. Drink nooit al te koude dranken. Vermijdt de luchttochten als gij zweet.

De zindelijkheid onderhoudt de gezondheid, wees dus zindelijk op uzelve, op uwe kleeding, in uwe woning, en over al hetgeen met U in aanraking komt.

Een gematigden arbeid is noodzakelijk om u in volle gezondheid te behouden, en ook om uwe lichaamsdeelen te versterken. Slaap niet in een kamer waar fruit of bloemen zi]n. De lucht wordt erdoor onzuiver gemaakt.

Laat in uw slaapkamer geen linnen drogen.

Laat 's Winters een potje met water op de stoof, zoo  geeft het verdampte water de noodige vochtigheid af de lucht die door de warmte van de kachel te droog wordt.

Rust een half uur voor en na iedere maaltijd.

Ga vroeg slapen en sta vroeg op.

Vermijdt de vochtigheid en de koude aan de voeten.

De geneeskundige planten

1° Er bestaan vele planten welke men " genezend " beweert. Doch voor velen, na aandachtig onderzocht geweest te zijn, heeft men aangenomen dat zij geen genezende hoedanigheden bezitten. Anderzijds bevatten een honderdtal dezer planten een heelende kunst die niemand kan loochenen en die kunst is algemeen aan-genomen. Wij geven meer dan 100 heelkundige planten aan met uitleg en met eigenschappen ;

2° Het woord tusschen teksthaakjes geeft de famllle aan tot dewelke de plant behoort. Voor deze rangschikking hebben wij twee groote meesters gevolgd : Linné en Tournefort, hetgeen U uitlegt waarom soms een T, soms een L daar staat, T voor Tournefort, L voor Linné ;

3° De naam die juist na de familienaam komt, is de Latijnsche naam ;

4° De woorden schuin gedrukt zijn de dialectnamen er aan gegeven in Vlaamsche streken. Wij geven maar de meest gebruikte namen, want er bestaan er zooveel, dat zij voor zich alleen een heel boek zouden vormen.

ALSEM

(Samengestelde, L.) Artemisia Absinthium.
Heilig kruid, Wormkruid, St-Janskruid.

Deze plant groeit in droge en onbebouwde gronden ;
waar zij voortzet. Men kweekt ze ook in hoven.
Eigenschappen: lust opwekkend, prikkelend, koortsafwerig, wormafdrijvend.

ABSINTW1JN

Men doet 50 gr. alsembloemen of -bladeren in een flesch, dan volgieten met goeden witten wijn. Laten trekken, gedurende vier dagen, na fiitering bekomt men aldus een liter absintwijn.  Een glaasje voor het eetmaal nemen als. aperitief, en een glaasje na het eten als verteringsmiddel.  Deze wijn blijft niet lang goed;  het is beter er maar een halve liter van te maken.

ACONIT

(Ranonkelachtigen, L.) Aconitum Napelius.

Wolvenkruid, Wolvenmuil.

Deze plant groeit op de bergen ; om hare schoonheid wordt zij ook in de hoven bebouwd.
Eigenschappen :

DE AIGREMAINE

(Rozachtigen, T.) Agrimotia Eupatoria.
Eupatoire, bosch thee, Noordsche thee, Grimoine, etc...)
Zij groeit langs de wegen, in de weiden, en op onbebouwde gronden.
Eigenschappen : treksels tegen waterzucht ; tisane om de wonden te wasschen en het vleesch te doen weer groeien. In gorgelingen geneest zij de zweren van mond en keel, daarom moet men er wat honig bijvoegen.
In het Noorden gebruiken de boeren de aigremoine als thee. Zij heeft een aangenamen smaak, en moet voornamelijk aan asthma (of kortborstigheid) lijder gegeven worden.

DE LOOK

(Lelieachtigen, L.) Altium satiuiim.

Deze plant is gekend en wordt overal gekweekt.
Eigenschappen : wormafdrijvend., koortswerend, prikkelend en eetlustwekkend. Wordt niet geraden aan personen die huidziekte hebben : dauwworm, eczema, hoofdzucht, of haarval, wonden, etc... De voedsters moeten ook het gebruik van look bannen want hij bederft de melk, en geeft buikpijn aan de zuigelingen.
Denkwijze der geleerden : Bergius raadt de look aan als koortsafwerend middel, men neemt gedurende vijf dagen 's morgens en 's avonds een lookbol.

BOSCHDRUIF

(Vacciniaceën, L.) Airelle of Myrtiïle (Vaccinium Myrtilus).

Boschdruif, braambeziën, abressier, enz.
Kleine, zeer bekende struik in alle berg- en boschstreken. De vrucht is glad, donkerblauwachtig zwart en met een kleverig stof bedekt. De beziën zijn min of meer zurend.
Verbrijzeld geven zij een sap, uitstekend geschikt om alle langdurige buikloopen te genezen en vooral die der kinderen.

ALOES

(Lelieachtigen, L.) Aloes vulgaris.

De Aloes is eene plant afkomtsig uit het verzengd Afrika. Men heeft ongelijk ervan gebruik te makeii als purgeermiddel, want hij veroorzaakt bloedvloeiingen, en rnaandstonden. Ook is hij kwaaddoende in de gevallen van darmontsteking en blaasziekten.
Gedachte der geleerden : Barthez zegt dat het herhalend gebruik ervan brand veroorzaakt aan het aartsgat, en een geraaktheid der speenader. Bij de vrouwen veroorzaakt hij een geraaktheid van de baarmoeder.

ENGELWORTEL

(Kroondragenden, L.) Angelica Archangelica. Heiligen Geestkruid, Angelica silvestris.

Het groeit op bergen of op hoogland. Men kweekt ze ook in de hoven. Rouw of gekookt geëten, zij vergemakkelijkt steeds de vertering van vettige of olieachtige spijzen ; zij geeft warmte aan het lichaam om aan de vochtige kouden te kunnen weerstaan.
Men gebruikt een treksel (25 gr. voor één liter water, wortels of stengels) in de volgende gevallen : onophoudelijke koorts, bleekzucht, zwakke verteringsorganen, krampachtig braken, zenuwachtig hoofdpijn, longenontsteking. Eene groote tas Engelwortel na het eten vergemakkelijkt de spijsvertering en doet de zwakheden van de maag verdwijnen. De Engelwortels bewaren heel slecht. Daarom is het beter het zaad te gebruiken.

GROENE ANIJS

(Familie der kroondragenden, L.), Pimpinella Anisum, — of Pimpinelle.

Deze plant groeit in Sicilië en in Italië ; men kweekt ze in Frankrijk, vooral in Touraine ; deze plant groeit in de hoven. Het zaad (het eenigste deel der plant dat wordt gebruikt) wordt aangewend bij slechten staat der verteringsorganen, maagpijn, darmpijnen der kinderen, slechte spijsvertering, men drinkt drie glazen anijs per dag op de nuchtere maag. 10 of 15 gr. zaad laten koken in een liter water, gedurende 10 minuten.
Maar vooral om de winden te verdrijven, hetzij langs omhoog, hetzij langs omlaag, gebruikt men het meest anijs.  Men zegt ook dat de anijs de melkhoeveelheid vermeerdert bij de voedsters : deze eigenschap komt wellicht hierdoor dat hij hunne spijsvertering beter en min langzaam maakt, Trousseau verhaalt van voedsters die den buikloop van hun voedsterkind deden ophouden door zelf een treksel van anijs te drinken. Om de stopping van de kinderen te genezen, laat 1 gr. anijszaad in een glas melk trekken, men laat het drinken op de nuchtere maag. Wanneer het kind gevoed wordt door de moeder, moet zij dan het anijstreksel drinken.

                                                                        GESTERDE ANIJS OF STERANIJS, OF BADIANE

Illicum anisum.

Boompje afkomstig uit China en waarvan het zaad dezelfde eigenschappen heeft als groene anijs.

Anijslikeur of Anisette.
Gestampte zaden: 40 gr.
Canneel : 1 gr.
Suiker : 500 gr.
Gekookt vvater : 1 liter.

Laat alles gedurende vijf of zes weken trekken, en filtert dan. Deze likeur is uitmuntend als maagversterkend middel, zij vergemakkelijkt de spijsvertering en verdrijft de winden, ze mag aldus na het eten gedronken worden.

ZILVERKRUID

(Familie der roosachtige L.), Potentilla orgenta.

Het is een plant van ons land, met zilverhelle bladeren, en alleenstaande bloemen, en groeit op de beemden en oevers der beeken. Deze plant is stoppend. 't Treksel van zilverkruid word gereed gemaakt op volgende wijze :

20 of 30 gr. voor 1 liter water. 10 minuten laten trekken. Men mag er 3 of 4 tassen per dag van drinken in geval van geringe buikloop. Genomen als gorgelmiddel, om het tandvleesch te verstrammen.

ARMOISE OF BIJVOET

Sint-Janskuid, Sint-Janskroon. (Familie der samengestelden, L.), Artemisia vulgaris

Deze plant is zeer gemeen op alle harde en woeste gronden.

Eigenschappen : Men bereidt met de bladeren een treksel 20 gr. voor 1 liter water, er 3 of 4 tassen van drinken dagelijks in geval van hysterie. Deze tisane is versterkend en opwekkend, doch, in geval van bloedarmoede is zij totaal onvoldoende.

BOSCHKRUID

(Familie de samengestelden, L.), Arnica Montana.

Tabak der Vogeezen, der Savoyards, kinkina der armen, Valkruid.

Deze plant groeit overvloedig in alle bergstreken.
Inwendig gebruik : Men moet heel voorzichtig zijn. Indien de staat van gevoelloosheid bij een zieke blijft duren, mag men hem 2 of 3 tassen boschkruidtisane geven, totdat zijn gezicht weer wat kleur krijgt, en zijn pols weer regelmatig pocht. (Dosis : 15 gr. bladeren of bloemen en een liter treksel). Zeer nuttig ook in geval van stuipen.
Wanneer men de dosis te sterk gebruikt, zoo veroorzaakt het boschkruid geweldig hoofdpijn, ijlende koorts, stuipen, en zelfs den dood.
Uitwendig gebruik : Als uitwendig gebruik is het boschkruid een oplossend middel. Om wonden en bloeduitstorting of kneuzingen, schokken te genezen, dopt men een doek in een sterk aftreksel van boschkruid ; de wonden, zelfs wanneer ze door besmette voorwerpen, messen, enz., veroorzaakt zijn, genezen, en het bloed stolt niet in de weefsels onder de huid.

ASPERGIE

(Asparagineën, L.), Asparagus officinalis.

De aspergie heeft geen dialect naam. Ze wordt nu overal gekweekt. Het is een zuiver, licht en gemakkelijk verteerbaar voedsel, en het dient uitstekend voor zwakke en genezende personen. De aspergïe geeft een terugstootenden reuk aan de urine ; om dezen reuk te doen verdwijnen, is het genoegend een handvol keukenzout in den nachtpot te doen.
De aspergie bevordert en vermeerdert de pisloozingen, ze wordt aangeraden in geval van hartziekte, van vooruitsteken der milt, van nierziekte, van waterzucht, van geelziekte.
50 gr. wortel in een liter : aftreksel. Drie glazen per dag van drinken, op de nuchtere maag, voor al de bovengenoemde ziekten.

HET KLISKRUID

(Familie der samengestelden, T), Arctium lappa of Lappa communis.

Een warme plaaster van kliskruidbladeren vervangt de pekplaaster van Bourgogne, in geval van onverzorgde, of langdurige longenziekte. Een heel warme plaaster van dezelfde bladeren, in melk gekookt, genezen de gewone pijnen (de wonden), op wonden gelegd, zijn zij ook heel geneesbaar, daarna strijken met ongezouten boter.
De wortels van kliskruid zijn zuiverend. zweetverwekkend en pisafdrijvend.
Wij kunnen niet genoeg het gebruik van kliskruidwortelaftreksel aanbevelen om zich te wasschen aan diegenen die aan huidziekten lijden
Dezelfde tisane geneest het steen en het nierwêe. Forestus verhaalt dat een zieke mensch, die steeds te bed moest blijven met jichtpijnen, en die geen enkel ledemaat kon veroeren, reeds al de raadgevingen en de recepten der geneesheeren had geproefd, niets hielp. Ten slotte gebruikte hij aftreksel van kliskruid in zijn bier, hetgeen hem een groote hoeveelheid wit, melkachtig water deed lossen. Zoo werd hij van zijn lijden bevrijd op acht dagen. 120 gram wortels voor 2 liters water of bier, aftreksel gedurende 5 minuten. Alles op een dag drinken, nuchter.

DE NACHTSCHADE

(Familie der Nachtschadigen, L.), Atropa Belladona Schoone vrouw, kwade nachtschade, vergiftigd kruid

Zeer gevaarlijke plant, die men nooit in het bereik der kinderen mag laten, daar hare roode, op kersen gelijkende vruchten, hunne begeerlijkheid opwekken. De belladonna wordt in de geneeskunde zeer veel gebruikt, maar levert veel gevaar op. Wij raden onze lezers aan er zich nooit van te bedienen dan na toelatmg en volgens aanwijzing van den geneesheer. Uit deze plant trekt men de Atropine een groot vergif, dat in de geneeskunde in kleine hoeveelheid gebruikt wordt als stilmiddel.

DE BETONIE

(Familie der lipvormigen, L.), Betonia officinalis.

De reuk der betonie is heel sterk, en gedurende de groote hitte, verspreidt de betonie een heel krachtigen geur die op de zenuwachtige personen invloed uitoefent. Het sap ervan is wrang en bitter. Wanneer de bladeren gedroogd en verpulverd zijn, bieden zij een uitstekend middel om te niezen, dit middel is beter als snuiftabak.  Sedert eeuwen hebben de Grieken beweerd dat de betonie een schat, een rijkdom uitmaakte.  Doch de ondervinding toont ons dat deze meening volstrekt overdreven is.

KORENBLOEM

(Familie der samengelden, L.), Centaurea cyanus.

Het korenbloemzaad is een purgeermiddel : twee grammen zaad in wat honig gedaan. Dit middel wordt gebruikt door een groot aantal personen.
Ingeval van geelziekte, gebruikt men ook het zaad met honig, doch men doet er 4 gr. zaad in.
Met gefiltreert water van korenbloemen verkrijgt men een gewardeerd middel tegen brand aan de oogen en oogschedels.

WITTE BOUILLON

(Familie der Verbasceën, L.), Verbascuc thapsus.

Wolkruid, Onze Lieve-Vrouwkaars, St-Fiacre's kruid, enz., enz.
De bladeren, in melk gekookt, stillen de hemorroïden, de zweren, de schurften, de ettergezweren, en de krampaders. Drie glazen dinken per dag.
In zekere landen heb ik die gekookte bladeren zien gebruiken als cataplasma of zvveren, op dauwwormen, op hemorroïden en ettergezweren ; de verzachting der pijn was de uitslag der cataplasme.
Om gansch te genezen, moet de zieke terzelfdertijd gekookte bladeren in melk drinken, en een bloedzuiverend middel nemen. (Zie hemorroïden en scheuren.)
Een treksel van witte bouillon is een uitstekend middel om te kunnen spuwen en de slijmen los te maken, in geval van zware verkoudheden, van bloedspuwingen, van luchtpijpontsteking is dit aftreksel ook nuttig.

DE BORRAGE

(Familie der borragineën, L.), Borrago officinalis. Herderstasch.

Zij is verzachtend, zweetwekkend, pisafdrïjvend. Gewoonlijk wordt ze gebruikt voor vallingen, longziekten, Dauwworm, mazelen, huiduitslag, roode koorts en de pokken.
Dosis : 20 tot 25 gr. voor 1 liter water ; een afreksel maken.

HERDERSTASCH

(Familie der kruisvormigen, L.) Capsella, Bursa pastoris.

Pastoris-beursje, thlaspi.
Zeer gemeene plant, groeiend op alle harden, woesten grond ; zij moet voor den bloei geplukt en zooveel mogelijk groen gebruikt worden. Deze plant bewijst groote diensten aan de vrouwen die overvloedige of smartelijke maandstonden hebben. Wanneer de stonden piinlijk en moeilijk zijn, doet 20 grammen herderstasch en 20 gram-men armoise in een liter kokend water. Laat 10 minuten trekken, giet over en drinkt van dit aftreksel alle uren een glas.

HEIDEKRUID

De bloemen schenken aan de bijen overvloed van honig. In het zuiden gebruikt men de heide soms in vervanging van hop, om het bier te aromatiseeren. In het Noorden wordt het gebruikt in de huidevetterijen.
Het treksel van heidebloemen (60 gr. per liter water) is pisafdrijvend. Vroeger werd het algemeen gebruikt in geval van graveelsteen.

DE WITTE WIJNGAARD

(Familie der Cucurbitaceën, L.), Bryonia dioica. Couleuvrine, maagdenwijngaard,duivelsraap.
Daar de witte wijngaard een zeer hevig vergift is en zijn gebruik groote gevaren aanbiedt, raden wij onze lezers aan er zich nooit van te bedienen dan met veel voorzorgen. Deze plant kan evenwel grooten dienst bewijzen, vooral bij de behandeling der waterzucht (hydropisie) en ook voor het flerecijn. Men raspt den wortel, en men legt er een cataplasme van Op de zieke deelen ; bijna altijd verdwijnen de pijnen.

DE ROMEINSCHE OF WELRIEKENDE CAMOMILLE

(Familie der samengestelden, L.), Anthemis nobilis, Anthemis sativa. (Moederkruid.)

Deze plant is afkomstig van het Oosten, nu echter wordt ze overal geplant. Men gebruikt alleenlijk de bloemen.
De bloemen der camomille zijn versterkend, opwekkend, koortsverdrijvend, kramwerend. Zij werken afdoende bij krachtloosheid der maag, moeilijke spijsvertering, winderige kolieken, voortdurende of afwisselende koortsen, hysterie, bleekzucht.
Warm aftreksel van camimille is een der beste middelen om de krachten der maag te herstellen en de moeilijke spijsvertering te verhaasten; de camomille is dus een kostbaar geneesmiddel om de spijsvertering te bevorderen.
Om een goed aftreksel van camomille te bekomen giet men gewoonlijk een theetas gevuld met kokend water op 4 camomillekoppen.
Met de bloemen der camomille maakt men eene olie welke in de volgende verhouding gemengd met kamfer. kamfer, 10 gr. ; camomille, 20 gr., en olie, 100 gr., een bestrijksel vormt, zeer dikwijls met goed gevolg tegen de pijnen aangewend, vooral tegen rheumatïek. Men laat warmen in een « bain-marie, twee uren ongeveer, dan door een fijnen doek gieten en filtreeren.

DE WORTEL

(Famille der kroondragenden, L.), Daucus carota.

De wortel, in alle moestuinen gekweekt, bekleedt eene belangrijke plaats in onze voeding en ook in de voeding der vetbeesten ; hij is een gezond voedsel, goed verteerbaar, maar de aan suikerziekte lijdenden doen wel er zich van te onthouden. Vroeger beweerde men dat de wortel, de geelziekte en den kanker genas, het is volkomen valsch. De goede uitwerkselen der belegsels met wortelpulp tegen brandwonden, dauwworm, steenpuisten, de vijt, en voor-biikomende vvonden zijn reeds lang erkend.

DE AARDGAL

(Familie der gentianeën, L.), Erythrarea centaurium.

De aargal is koortswerend (zie artikel over Koorts), Wormafdriivend, versterkend, verterend. De meisjes die weinig kleur hebben, en de genezenden die zich heel herstellen moeten, voor elk maaltijd een bordeauxglas aardgalwijn drinken : 60 gr. aardgal op éen liter wijn doen, goed stoppen en frisch houden. Wordt gereed gemaakt evenals absinthewijn.

KERVEL

(Familie der kroondragenden, L.), Scandia cerefolium. De kervel is prikkelend en pisafdrijvend. Wij kennen slechts eene enkele ziekte in dewelke de kervel de grootste diensten kan bewijzen, nameiijk de oogziekte en over het algemeen in alle oogontstekingen.
De minnen gebruiken aftreksel van kervel om de. kinderen te wasschen die aan ontsteking lijden. Om de melk, te doen vloeien belegt men de borsten met cataplasmas van kervel. Er geen gebruik van maken. De bladeren, wanneer zij gekookt zijn, worden gebruikt als cataplasmas in geval van hemorroïden.

DE KAMPERNOELIEN OF PADDESTOELEN

Voor vele menschen zijn de paddestoelen een heerlijke en lekkere spijs. Ongelukkiglijk is de gezondheidsleer hier niet in overeenkomst met den smaak. De meest beroemde geleerden spreken ons van de paddestoelen als zijnde het meest ongezond voedsel dat wij innemen kunnen.
Zoodra ze ingenomen zijn, zoo zeggen ze, verrotten de paddestoelen en daarbij ook al hetgeen onze maag bevat. Al de spijzen worden aldus een stinkend hoop. Wat nog meer is, wij lezen alle dagen in de dagbladen dat een zeker aantal huisgezinnen door de kampernoeliën vergiftigd worden, en sterven na uren geleden te hebben.
Er is wel reden om te vreezen ; doch men heeft steeds paddestoelen geëten en men zal er steeds eten. Er bestaan vele soorten wier vergiftige eigenschappen doodelijke ongevallen veroorzaken. Bij voorbeeld : de valsche cepe, de valsche oronje, de oranjeachtige chanterelle.
De eigenaardige kenmerken van de twee Chanterellen
1° De vergiftige oranjeachtige Chanterelle heeft een helgelen oranjachtigen slappen top ;
2° De eetbare Chanterelle heeft een bleek geel-oranje-achtigen, harden top.

De kampernoeliën die eigenlijk tot de verglftige behooren en die altijd den dood veroorzaken zijn van de soort Anamite. Een heel boek zou wel noodig zljn om de paddestoelen aan te vangen.
Wij moeten ons hier bepalen met het oog van den lezer te vestigen op het volgend feit :

GEBRUIK NOOIT PADDESTOELEN INDIEN GlJ NIET OVERTUIGD ZIJT DAT ZIJ VOLSTREKT GOED ZIJN. In geval van geringen twïjfel, laat ze daar. Nieuwe studiën laten ons heden toe te bevestigen dat het toevoegen van azijn het vergift van de paddestoelen niet vermindert. Het aanraken van den zilveren lepel die zwart wordt of niet, heeft totaal geen besluitende waarde.

Dit zijn allemaal vooroordeelen die men moet verstooten.

In geval van vergiftigïng, en indien de ongemakken kort na het eten overkomen, moet men trachten te braken, hetzij door het strotklepje (de huig) te kittelen, ofwel met 1 gr. Ipeca. Indien de pijn lang na het eetmaal komt, niet doen braken, maar purgeren, met 45 gr. Ricijnolie.

                                                                               DE EIK

(Familie der schaaldragenden, 1.), Quercus, Robur
De eikschors is een samentrekkend middel in geval van al te overvloedige of langdurige maandstonden, in geval van bloedspuwingen, of wanneer het drek met bloed is gemengd : 3 grammen eikschors in poeder nemen met wat honig of siroop, eenmaal per dag, op de nuchtere maag.
Men moet het niet als gorgelmiddel gebruiken, want het kan gevaar verwekken.
Het aftreksel van eikschors is uitmuntend voor huid-ziekten of etterzweren.

DE WILDE SUIKERIJ

of wilde peën.

(Familie der samengestelden, L.), Chicorium intybus.

De wilde suikerij wordt gebruikt tegen de verstopping. zij is koortswerend, versterkend. Men gebruikt de bladeren en den wortel. Wij raden veel de suikerij aan verstopte personen. Volgens Bossu zou deze plant bloedzuiverend, verzachtend, eetlustwekkend zijn en ze zou ook de geelziekte genezen.

HET HONDSGRAS

(Familie der grasplanten, Rich), Cynodon, dactylon of Triticum repens.
Hondsalade, klimtarwe, enz.
De tisane van hondgras wordt terecht aangewend om hare uitslagwerende elgenschappen in alle ontstekings-ziekten.
II alle ziekten, over 't algemeen mag men het hondsgras gebruiken als tisane. Gewone tisane : men bereidt ze met gerst en hondsgras, dat men in water heeft doen koken. Men voegt er wat kalissiehout bij om een gesuikeden smaak te bekomen. Het is de meest aanbevolen tisane als verfrisschend en koortswerend middel, doch men moet er geen misbruik van maken.

                                                           DE SCHEERLING

(Familie der kroondragenden, L.), Conium maculatum. Scheerling, dulle of dolle kervel, pijpkruid, scherlei, winterlink
De kleine en de groote scheerling is een groot vergift, en zooveel te gevaarlijker, daar vele personen deze plant verwarren met peterselie of kervel.
Ziehier een gemakkelijk en eenvoudig middel om deze goed te kunnen onderscheiden : pers tusschen uw vingers drie of vier bladeren der plant die men slecht waant. Riek dan aan uwe vingers ; de peterselie en de kervel hebben een aangenamen geur ; de scheerling heeft een vergiftenden en verstootenden reuk.

DE GROOTE WAALWORTEL

(Familie der Borragineën, T.), Symphitum officinales
Ezelsoor, groote koetong.
De versche geraspte wortel van waalwortel wordt gebruikt om op de brandvvonden te leggen ; de pijn verdwijnt dadelijk ; op dezelfde wijze gebruikt op zieke borsten, genezen deze in weinige dagen.

DE KOLLEBLOEM

(Familie der slaapkruidachtigen.), Papaver rhoeas. De bloemen vervangen met veel voordeel den opium, en bieden zoo geen groote ongemakken. Treksel van 4 of 5 grammen per liter water ; in kleine hoeveelheid nemen voor vallingen, longontsteking, uitslagkoortsen. Dit treksel is ook aanbevolen als zweetwekkend middel. Genomen als lavement, met wat olijfolie, geneest het kollebloemtreksel den buikloop.

DE WATERKERS

(Familie der kruisvormigen, L.), Sisymbrium nasturium of Nasturtium officinale.

De waterkers is eene levendige plant, die van zelfs groeit langs de boorden der waterloopen en ook gekweekt wordt in de kerskweekerijen. « Bronwaters voor de gezondheid van het lichaam », is een volkspreekwoord. Zij heeft bloedzuiverende, waterafdrijvende en versterkende eigenschappen. Men gebruikt haar met goed gevolg tegen het gebrek aan eetlust.
Gekauwd, versterkt zij het tandvleesch, prikkelt de speekselafscheiding aan, bevordert het fluimen en de huidzweeting.
Meestal wordt het sap der vrucht toegediend, 150 grammen per dag ; hetzij alleen, hetzij gemengd met evenveel melk, 's morgends nuchter in te nemen. Het is een uitstekend bloedzuiverend middel. Een gelukkige invloed heeft het sap van waterkers bij de behandeling van allerhande borstkwalen. Dr. Gazin heeft niet weinig teringlijders genezen door hen voor te schrijven dagelijks het sap der bronwaterkers te drinken. De waterkers geneest ook scorbut en matte mond.

HET VINGERHOEDSKRUID

(Familie der speenkruiden, L.), Digitalis purpurea.

Het is een gevaarlijk geneesmiddel, welks gebruik met nauwgezetheid moet nagegaan worden door den geneesheer zelf. Kleine hoeveelheden veroorzaken niet de minste storing op het maagslijmvlies ; zij worden langzaam opgezogen en werken slechts na 24 en 36 uren. Na dien tijd treedt vertraging der hartkloppingen in, regelmatigheid van den pols, vermindering der ademhalingsbewegingen, verlaging der lichaamstemperatuur en vermeerdering der pis.

                                                HET BITTER ZOET

(Familie der nachtschadigen, L.), Solanum Dulcamara.

Wijngaard van Judea, wilde kalissie.
Zeer aanbevolen plant in geval van eczema of dauwworm.

                                                ZWART NIESKRUID

(Familie der ranonkelachtigen, L.), Helleborus niger.

Kerstmisroos, winterroos, wrangkruid.
Het is een groot vergift, men moet er dus niet veel gebruik van maken, alhoewel de doctors het soms aanraden als purgeer- en emetisch middel.

DE EUCALYPTUS

(Familie der myrtaceën. L.), Eucalyptus globiilus.

Koortsboom.
Deze boom is herkomstig uit Australië. Men heeft hem sedert lange jaren in Italië en Frankrijk overgebracht. Men gebruikt er alleen de bladeren van. Zij zijn koortsafdrijvend, — stillen de tering, werken de zinkingkoortsen tegen. De invloed der eucalyptusbladeren (een treksel van 12 tot 15 grammen voor 1 liter water) is zeer krachtdadig voor de bovengemelde gevallen, doch daaruit mag niet besloten worden dat de tering erdoor kan genezen worden.
Dosis van de eucalyptus tisane : 3 of 4 tassen per dag. Men laat eucalyptus verdampen in de kamers om de lucht te zuiveren. Het is nuttig een eucalyptusboom te planten in ongezonde plaatsen.

DE VENKEL

(Familie der kroondragenden, Off.), Foeniculum vulgare.

Wilde anijs.

Groeit in het wild, ook in den tuin wordt hij gekweekt.
De venkel is opwekkend ; men kan hem dus bezigen telkens het organisme een prikkelende werking van noode heeft. Te dien einde schrijft men hem voor (130 grammen op een liter water getrokken) om de melkvorming te bevorderen bij de moeders die deze voedingstof ontbreken. Met de bladeren en de toppen van den venkel worden oplossende cataplasmas bereid, voornamelijk aangewend tegen de tepelverstoppingen.

VARENKRUID

(Familie der varenkruiden, L.), Pteris aquilina of Polu-podium Filix Mas.

Met de gedroogde bladeren maakt men matrassen voor ziekelijke, zwakke of teringlijdende kinders, of voor die in hun bed pissen. Het mannelijk varenkruidpoeder wordt gebezigd in aftreksel van 15 of 25 gr. per halve liter water, als lintwormafdrijvend middel.

                                                        AARDBEZIE

(Familie der rozachtigen), Fragaria Vesca.

De aardbeziën zijn wat moeilijk om verteren, doch zij zijn voedzaam, en zeer nuttig voor jicht, rheumatiek, steenlijders. Om ze meer verteerbaar te maken is het voldoende wat suiker en wat wijn bij te voegen. De wortels zijn bloedzuiverend en eetlustwekkend.

DE ESCH

(Familie der oleaceën, L.), Fraxinus excelsior.

Het is een prachtige boom. De schors is samentrekkend. De bladeren hebben purgeerende hoedanigheden. Wij dringen vooral aan op de jicht- en rhumatismebestrijdende hoedanigheden der esschenbladeren. Ziehier de beste wijze van behandeling tegen rhumatisme : Men kookt 30 grammen droge esschenbladeren af in 1 liter water, na dit al of niet gesuikerd te hebben en gearomatiseerd (bij middel van een greepje muntbladeren), drinkt men, telkens na het eten, een tas.

                                                DUIVENKERVEL

(Familie der duivenkervelachtigen, L.), Fumaria offficinalis. Weduwkruid, aardgal.

Hare smaak is zeer bitter. Zij wordt geschouwd als versterkend, losmakend, bloedzuiverend. Men gebruikt ze tegen de geelzucht, de buikverstoppingen, de klierziekten, den dauwworm.
Bijzonderlijk als bloedzuiveraar kan men haar benuttigen ; daartoe laat men 50 grammen duivenkervel in een liter water trekken en neemt er des morgends nuchter een groot glas van.

DE BREM

(Familie der moeskruiden, L.), Spartium scoparium. Gewone brem, bezemkruid.

De brembloemen zijn pisafdrijvend, en -zuiverend. Men gebruikt ze in treksel van een handvol voor 1 liter water.

JENEVERBOOM

(Familie der juniperaceën, L.), Juniperus commmis.

Men gebruikt de beziën. Zij dienen tot het maken van jeneverbrandewijn, in de Noorsche landen veel gebruikt. De Zweden vervaardigen er eene soort bier van, welk zijj als zeer gezond en scheurbuikgenezend aanzien.
De Jeneverbeziën zijn opwekkend, maagversterkend en pisafdrijvend. In kleine dosis bepalen zij hunne werking bij de maag. Zij prikkelen den eetlust, verdrijven de gassen en verbeteren de spijsvertering. Om de wonden te doen toegaan, gebruikt men afkooksel van Jeneverboomschors ; 50 gr. voor 1 liter water.

DE MALDERGEER

(Familie der maldergeerachtigen, L.), Gentiana lutea. De maldergeerwortel is versterkend, prikkelt het maagsap, jaagt de koorts en is wormafdrijvend. Vervolgens maakt men er een wijn van ; en men drinkt er een glas van voor ieder maaltijd.

Gedroogde maldergcerbladeren . . 30 grammen
Brandewijn ....…………………... 30 grammen

Alles laten rusten gedurende vier en twintig uren, één liter witte wijn bijvoegen, en dan zes dagen laten rusten. Door een fijn linnen doek laten filtreeren.
Deze wijn geeft goede uitslagen, bijvoorbeeld om de maag te versterken na een ziekte of na koortsen, of in geval van Jicht of kliergezwellen.

DE KLOOTBLOEM EN TURBITHWORTEL

(Familie der klootachtigen, L.), Globularia vulgaris, Globularia alypum.

De vorm van deze bloem heeft haar naam gegeven. Dc klootbloem en turbith verschillen niet veel. Beiden zijn uitmuntende purgeermiddels en veroorzaken geen ongemakken en geen buikloop. Beiden hebben een aangenamen smaak.

DE GRANAATBOOM

(Familie der punicaceën, L.), Punica granatum. De schors van den wortel wordt gebruikt als uitstekend middel om den lintworm de verdrijven.

AALBEZIESTRUIK

(Familie der Grossularieën, L.), Ribes migrum. De bladeren van cassis of aalbeziestruik, gemengd met 30 grammes kalissie (30 gr. bladeren), alles in een treksel van 1 liter water, vormt een zeer verfrisschenden drank, die pisafdrijvend is. Wij raden dezen drank aan aan waterzuchtigen, aan steenlijders, aan de menschen die moeilijk hun water lossen, aan jichtlijders, rhumatieklijders, en voor diegene die brand aan de maag of aan de darmen hebben.

KAASJESKRUID

(Familie der malvaceën), AIthea officinalis.

Het wit kaasjeskruid wordt veel en terecht gebruikt in de geneeskunde van den buiten. Het treksel ot afkooksel der wortels van kaasjeskruid kan met goeden uitslag aangewend worden voor darmstoringen, zooals :
    buikloop, entérite (darmontsteking), bloedloop, keelziekten.
Men weet ook dat de wortels aan de kleine kinderen worden gegeven om op te knauwen, en aldus het tandvleesch te verzachten en het tandenkrijgen te vergemakkelijken.

DE LAGE VLIER

(Familie der slingerachtigen, L.), Sambus abalus.

De bloemen zijn slaapwekkend. Treksel van 50 gram-men per liter water. De schors van de wortelen, en de tweede schors zijn afdrijvend, dezelfde dosis als voor aftreksel.
Meening van de geleerden : Cazin zegt dat de bladeren van lager vlier, met die van absinthe gekookt, een uitmuntend middel is geweest tot het afdrijven van wormen bij een kind van zeventien maanden.

DE HOPPE

(Familie der boksbaardigen, L.), Humulus lupulus.

De voornaamste eigenschappen van de hoppe zijn in het gele stof begrepen : de lupulin, die zich bevind tusschen de vrouwelijke schulpen en een kegel vormt. Men mag dus nooit dit stof afschudden. De hoppe wordt gebe-zigd in het maken van bier. De vervalschers vervangen ze door maldergeer, aardgal, absinthe en palmhout. Een aftreksel van hoppe (40 gr. noppekegels) voor 1 liter water,, schenkt kracht aan de maag, zuivert het bloed en herstelt de gezondheid.
Drie glaasjes per dag, op de nuchtere maag voor krachtelooze om lymphatische kinderen, voor kinderen die kliergezwellen hebben die niet willen opengaan.
Drie gewone glazen per dag, op de nuchtere maag voor groote menschen, die genezend zijn, of die moeilijk verteren.

HYSOP

(Familie der lipvormigen, L.), Hisopus officinalis.

Een aftreksel van hysop (15 grammen per liter water) heeft een waarlijk afdoend uilwerksel bij de behandeling van kortbostigheid en van alle luchtpijp- en longaandoeningen. Hysop wordt nuttig aangewend ter genezing van bloedarmoede en van allerhande maagziekten (eene tas na elke maaltijd).

DE LAVENDEL

(Familie der lipvormigen, L.), Lavendula spica. Spiijk, valsche nardus.

De lavendel, zeer geurige plant, wordt veel in onze tuinen geteeld, en vooral gebruikt in aftreksel (5 gramrnen gedroogde bloemen voor een liter water) tegen zenuwkwalen. Ze wordt veel gebruikt door de parfumeurs en ook in de geneeskunde. Om het venijn te vernietigen op geheel het lichaam, gebruikt men eene helft aspicolie cn eene helft alcohol. Het is genoegzaam er tweemaal over de zieke deelen mede te wrijven, om alles te doen verdwijnen.
Men mag er de wonden niet mede bestrijken. Het treksel van Lavendel (10 grammen bloemen voor 1 liter water is heel nuttig in geval van hoofdpiin, maagongemakken en bloedarmoede.

IJSLANDSCH MOS

(Familie der moskruiden, L.), Lichen islandicus of Cetaria islandica.

Het aftreksel van IJslandsch mos (30 gr. voor 1 liler water) is heel beroemd in de luchtpijpziekten, het verzacht den hoest, den langdurigen buikloop, en tegen den buikloop, en tegen den buikloop van kinderen die men speent.

DE KLIMOP

(Familie der lipvormigen, L.), Glechoma hederacea.

Een treksel van klimop (15 of 20 gr. par liter water) is een heel treffend geneesmiddel voor langdurige valiingen of borstziekten. In geval van tering vergemakkelijkt de klimop tisane het uitspuwen, en geeft weer kracht aan den zieken.

HET VLAS

(Familie der vlasachtigen, L.), Linum ussitatissimum.

Men geeft vlastisane in proportie van 12 tot 15 grammen, in 1 Liter water laten komen (maar even 2 minuten). 't Is met lijnmeel of vlasmeel dat men cataplasmen maakt, dat men op de deelen legt waar ontsteking is, en ook op den buik, om er de pijnen van te stellen.

DE WITTE LELIE

(Familie der lelieachtigen, L.), Lilium candidum.

Men mag de lelieën in de slaapkamers niet laten, en lok niet de vensters open doen van de kamers die op eenhof geven waar vele leliën groeien, want de geur van die bloem kan hoofdpijn veroorzaken, of doen duizelig worden, en zelfs doen onmachtig vallen. Om de vvonden te genezcn laat men leliebloemen in brandewijn weeken ge-durende ten nninste zes uren, dan legt men ze op de wonden. Zoo genezen de bloemen ook knotsingen of stooten.

DE ANDOORN

(Familie der lipvormigen, L.), Marrubium vulgare

Maagdenkruid, wolkruid, enz.
Deze plant gelijkt goed op de groote netel Voor 1 litcr water, 30 grammen bladeren en bloemen, 10 minuten laten trekken.
Deze tisane, genomen van 5 tot 6 glazen pcr dag, versterkt de maag en is pisafdriivend, wekt het zweet, vergemakkelijkt het spuwen. Men gebruikt dezelfde tisane met groote nut voor de hartziekte en de leverziekte.  Doch, men mag er niet veel gebruik van maken, want ze doet vermageren.

KAASJESKRUID

(Malvacëeen, L.). Malva, of malva sylvestris

Het groot kaasjeskruid (malva sylvestris) en het klein kaasjeskruid met ronde bladeren (malva rotondifolia) hebben dezelfde eigenschappen ; zij zijn verzachtend, en weekmakend en worden gebruikt overal waar er ontsteking is.
De bloemen zijn heel nuttig in alle ziekten der ademhalingsorganen : asthma, valling, hoest, enz. Treksel van 15 grammen voor 1 liter water.
De bladeren worden georuikt in cataplasma's (plaasters) als weekmakend middel..
Om de huidziekten te stillen of de ontstekingen van allen aard te verzachten gebruikt men de bladeren of en de wortels van het kaasjeskruid. Men wascht de zieke deelen met de tisane, ofwel legt men de tisane als cataplasma (plaaster). Aftreksel van 30 grammen bladeren of wortels voor 1 liter water.

HONIGKLAVER

(Familic des moeskruiden, L.), Trifolium melilotus.

Deze zeer gemeene plant is van groot nut, op den buiten vooral. Zij is uitermate pijnstillend, en bij geval van hc-vige ontsteking der oogen, bereid men door 30 grammen bloemen in een liter water te doen, een aftreksel.
Vroeger gaf men als spinazie de bladeren van kaasies-kruid te eten aan dc lijders aan ontsteking van het darm-kanaal, aan voortdurende verstopheid, nierontsteking, in één woord, aan inwendige ontsteking, en zulks met uitmuntende uitslagen, doch men heeft sedert dien tijd ondervonden dat het kaasjeskruid maar alleenlijk mag gebruikt worden voor de ontsteking der oogen. Er wat honig bijvoegen om te verzachten.

BIJENKRUID

(Familie der lipvormigen, L.), Melissa officinalis.

Het bijenkruid oefent eene min of meer hevige prikkeling op het zenuwstelsel uit, dewelke de bron is zijner verkloekende, hoofd- en hartpijnstillende, maagsterkende hoedaanigheden. Het bijenkruid verstrekt de zenuwen, wekt de verloren krachten weer op en zet tot vroolijkheid aan ; het vergroot den eetlust en bevordert de spijsvertering. Alle maaglijders, allen bij wie de vertering moeilijk geschiedt moeten een treksel van bijenkruid nemen ;
25 grammen voor 1 liter water. Ook voor hartekkloppingen moet met het bijenkruid gebruiken.

                                    HET MUNTKRUID

(Familie der lipvormigen, L.), Mentha piperita. Wilde of gecultiveerde munt, beiden hebben dezelfde hoedanigheden. Een treksel van muntekruid (10 gr. par liter water, bloemen en bladeren) is een heel goed middel tegen de slechte spijsverteringen, de ontsteking van het slijmvlies ; het muntkruid belet aan de slijmen zich tc vormen. Het muntkruid spoort aan tot zinnelijke verma ken.

                                            HET BINGELKRUID

(Familie der euphorbiaceën, L.), Mercurialis. 
Gebruikt als afdrijvend middel (20 of 30 gr. in een lite. water (treksel).

HET DUIZENDBLAD

(Familie der samengestelden, L.), Achiïlea millefolium.

De enkele hoedanigheden van deze plant zijn : hare versterkende, aanwekkende, antispasmodieke krachten. Treksel van 30 grammen van geheel de plant voor 1 liter water.

 HET SINT-JANSKRUID

(Familie der hypericineën, L.), Hypericium perforatum.

Een der meest nuttige planten.
Uitwendig gebruik (bladeren, bloemen in tïeksel, 30 gr. per Iiter kokend water)
Een groot glas Sint-janskruid voor het eetmaal maakt de maag vrij van alle onzuiverheden, schenkt eetlust, vergemakkelijkt de spijsvertering, werkt het braken tegen, de bittere smaken, enz. Dit treksel is ook heel nuttig voor langdurige longen-ontstekingen, vallingen en longenziekten ; ook voor de ontsteking van de blaas.

  DE MOSTAARD

(Familie der kruisvormigen, L.), Sinauis nlgra, Sinapis alba.

De zwarte en witte mostaard hebben dezlfde groote eigenschappen.
Het verpulverd zaad geeft een meel dat veel gebruikt wordt voor voetbaden en synapismen. Men moet het in lauw water gebruiken, nooit in warm water of m azijn. Een cataplasme of synapisme met mostaardmeel mag maar gedurende 40 minuten op de zieke plaats gelegd worden. De beroemde mostaard van Dijon is maar alleen-lijk witte mostaard waarin men verjus of een ander geu-rigen drank gedaan heeft. Het is uitstekend om de ver-tering te vergemakkelijken en de eetlust te prikkelen, doch men mag er maar weinig van gebruik maken, want het overdreven gebruik van mostaard kan ontsteking in de dar-men en in de maag veroorzaken.
Een weinig mostaardmeel gestrooid in de schoenen elken morgen of in de kousen houdt de voeten warm.

DE NOTELAAR

(Familie der juglandeën, L.), Juglans of Juglans

Al de deelen van den notelaar ziJ'n nuttig voor den mensch.
Om de Nierziekten te genezen : 30 grammen notelaarbladeren in 1 liter treksel : 3 glazen drinken op de nuch-tere maag
Om den witten vloed tegen te gaan neemt men 50 gr. bladeren voor 1 liter water die men inspuit 's morgens en 's avonds.
Bad : Een sterk aftreksel van notelaarbladeren in een gewoon bad is een uitmuntend middel voor de zenuwzleke personen en voor diegenen die zweren, of kliergezwellen hebben.
Als gebruik van de notelaarbladeren dient nog gemeld het treksel van 20 tot 25 gr. per liter water (een groot glas 's morgens en 's avonds) voor de personen die aan suikerziekte lijden.

AJUIN

(Familie der leliachtigen, L.), Allium Cepa. De ajuin past niet voor mensche die galachtige gesteltenis hebben, of die teer en licht aandoenlijk zijn, of die aan huidzlekten lijden. Hetzelfde mag gezegd worden voor het look.  Gekookte ajuin is een voedzame spijs in geval van waterzucht, van ophouden van pis, en in geval van ziekte der ademhalingsorganen.

DE ORANJEBOOM

(Familie der hesperideën, L.), Citrus arancium.

Met de bloemen van den oranjeboom maakt men oranje-bloem-water, dat, met suiker bijgevoegd, een heelmiddel is tegen de zenuwtrekkingen, de spasmen, de zenuwachtige hoest zonder spuwen, zenuwaanvallen, koofdpijn. enz., enz. Het vergemakkelijkt de vertering. vermeerdert de eetlust, en vermindert het opzwellen van den buik.
De oranjebladeren hebben dezelfde eigenschappen als de bloemen. Treksel van 20 grammen voor 1 liter water

DE WITTE NETEL

(Familie der lipvormigen, L.), Lamium album.

Men onderscheidt ze van de andere netels door dat ze niet steekt wanneer men met de bladeren in aanraking komt : de bladeren zijn bleek groen en de bloemen wit. De witte netel is met veel bijval gebruikt om den witten vloed tegen te striiden (Witte vloed) en den buikloop. Gewoonlijk gebruikt men maar alleen de bloemen. Nochtans kan men de gebloemde toppen van de plant aanwenden in dosis van 20 of 30 grammen voor 1 liter water, in een treksel.

DE ZURKEL OF ZURING

(Familie der polygoonachtigen, L.), Rumex aceiosa. De zuringwortel is een afdrijvend middel. De bladeren zijn verfrisschend en vergemakkelijken de spijsverteering. In de bouillonsoep gedaan helpt de zuring als ontlastingsmiddel. Gedurende het heerschen van kropziekte mag men de kinderen zuringwortel laten knauwen, het zal misschien wel gebeuren dat het kind de ziekte niet zal opdoen.
Het gebruik van zuring is verboden voor mensche die aan borstziekten, asthma lijden, of die een zwakke of gemakkelijk ontsteekbare maag hebben. Het misbruik van zuring veroorzaakt steenziekte of graveel.

HET MUURKRUID

(Familie der Urticeën, L.), Parietaria officinalis, Muurboorden, steenbreker, nonnekruid, enz.

Het treksel van bladeren en drooge planten (30 gram-men voor 1 liter water) zijn heel nuttig voor alle ziekten der pisorganen. Op de nuchtere maag drinken.

DE HEUL

(Familie des Papaverachtigen of slaapkruidachtigen),

Uit deze plant trekt men de heul- of mankopolie. Uit den stengel trekt men in kleine hoeveelheden eigenschappen heeft wanneer hij in kleine hoeveelheden gebruikt wordt. maar die een groot vergift is wanneer er misbruik van gemaakt wordt.Een heulkop, gedurende twee minuten gekookt in een. halve liter water, geefl een tisane waarvan een half glas reeds de zenuwen stilt en den slaap geeft. Men moet zeer achtzaam zijn met deze plant en er maar zelden gebruik van maken.

DE WILDE PENSEEBLOEM

(Familie der vioolachtigen, L.), Viola tricolor. Veldviooltje, witte amberbloem, drievuldigheidsbloem

De witte penseelbloem is afdrijvend en bioedzuiverend voornamelijk in de huidziekten, dauwwormen, puisten enz. en ook voor de melkkorst bij de kinderen. Voor de groote menschen, 60 grammen per liter water in een treksel. Men gebruikt geheel de plant. Vier glazen per dag van drinken.

DE PETERSELIE

(Familie der kroondragenden, off.), Petroselinum sativum

Zie middel om de peterselie niet te verwarren met d scheerling die een vergift is. (Zie Scheerling.) De peterselie dient tot geurig maken van onze spijzen.
De peterselie geeft een goeden smaak en vergemakkelijkt de spijsvertering.
Voor de wonden : Uitstekend middel. Men wascht heel zachtjes de zieke deelen met gekamferde brandewijn, driemaal per dag ; legt dan op de wonde een cataplasme van peterselie in wijn gekookt. Deze cataplasma moet verwarmd worden in denzelfden wijn waar hij is gekookt geweest.

DENNEBOOM

(Familie der veelhoekigen. D. C.), Abies.

Al de boomen, gekend onder den naam van pijn- en mastboomen, hebben heelende hoedanigheden voor borstziekten en ziekten der ademhalingsorganen. 15 grammen voor 1 liter water in geval van vallingen den rhumatisme, asthma, borstontsteking, luchtpijpontsteking.

       PAARDENBLOEM

(Familie der samengestelden, L.), Taraxacum dens leonis
Leeuwetand, pissebedbloem.
Aftreksel van 60 grammen voor 1 liter ; eetlustwekkend, afdrijvend en
bloedzuiverend.

DE WEEGBREE

(Familie der weegbreën, L.), Plantago.

Er bestaan verschillende soorten : De groote weegbree wordt het meest gebruikt in de geneeskunde. In geval van dyssenterie of buikloop drinkt men treksel van weegbree : 50 grammen voor 1 liter water.

DE POREI OF PAREI

(Familie der leliachtigen, L.), Allium porrum.

Het is een verfrisschend, gemakkelijk verteerbaar en gezond voedsel, doch het is maar weinig versterkend. De parei is buitengewoon pisafdrijvend.

DE BEETWORTEL

(Familie der chenopodie-en, L.), Beta Vulgaris.

Beet of kroot.
Deze plant is verfrisschend en verzachtend.

DE VEELVOET

(Familie der varenkruiden, L.), Polypodium vulgare.

De Grieksche naam van deze plant : « polypodes » beteekent : die vele voeten heeft. Deze plant groeit op de eiken, op de oude muren, op de boorden van de water-putten. Alleen de wortel wordt gebruikt ; hij is afdrijvend opwekkend en bijzonder nuttig om de valling te geneze vooral het langdurig hoesten.

DE APPEL

(Familie der rozachtigen, L.), Pyrus malus.

De appelen en de cider, die men van appels bekomt zijn verfrisschend, matigend, voedzaam, verzachtend, en een weinig afdrijvend.
Wanneer iemand een ontsteking heeft der longen of darmen, mag men hem een tisane doen drinken van renetappelen : men snijdt ze in stukken en men laat twee of drie van koken in één liter water, met wat kalissie, gedurende tien minuten.
De cider kan gemakkelijk den wijn vervangen in vele voorbereidingen : bijvoorbeeld van den absinthewijn, van den maldergeerwijn.
De cider is een heel aangenamen drank en ook heel voedend, men kan er zich van overtuigen als men sterkgesteldheid van de Normandiërs, de Bretanjers van de Biscayers (Spagnje) bewondert. die van cider hun gewoonlijken drank maken.

DE PAARDENSTEERT

(Familie der equisetaceën, L.), Equisetum arvensis. Kattenstaart.

Deze plant is samentrekkend. en wondheelend. of wordt gebruikt in geval van bloedverlies en buikloop bloedspuwing.
Het aftreksel van de geheele plant wordt gemaakt n 30 of 50 grammen voor een liter water.
Als uitwendig middel gebruikt men dit aftreksel om kwade wonden en etterzweren te genezen.

HET LONGKRUID

(Familie der Borraginee-en, L.), Pulmonaria. Hartkruid, melkkruid .

De vaalwitte vlekken, verspreid op de bladeren dezer plant. heeft men vergeleken bij de gezwellen die de longen aantasten ; zulks was de oorsprong van haren naam en van het vermoeden dat zij nuttig kon zijn bij de behandeling der ziekten van dit orgaan.
De versche plant afgekookt (30 of 35 grammen per liter water) vvordt toegediend tegen longcatarrh, tegen tering en alle andere longziekten.
Het longkruid is ook verzachtend. zij vergemakkelijkt het fluimen. Vroeger beweerde men dat deze plant nog veel andere ziekten genas. Het is echter valsch en wij mogen het longkruid maar alleen voor bovenslaande ziekten gebruiken.

DE WILDE RADIJS

(Familie der kruisvormigen, L.). Raphanus rusticanus.

De wilderadijs vvordt in de geneeskunde heel veel gebruikt. Men gebruikt maar alleenlijk de versche wortel in cen treksel (30 grammen voor 1 liter water). Het is een opwekkend middel dat ook den scheurbuik tegenwerkt Deze plant wordt ook gebruikt tegen kliergezwellen, langdurige verkoudheden en natta asthma, en als afdrijvend middel. In alle geval kan de radijspoeder en den wortel gamakkelijk den mostaard vervangen.

HET KALISSIEHOUT

(Familie der vlindervormigen. L.), Glycyrrhiza glabra. De wortel van het kalissiehout is verzachtend. verfrisschend en pisafdrijvend. De tisane die men ermee bereidt (30 grammen in 1 liter kokend water) wordt algemeen in de gasthuizen gebruikt. Men voegt er dan gerst en hondsgras bij en zoo dient deze tisane dan voor alle gevallen.

DE BOKSBAARD

(Familie der rozachtigen, L.). Spiraea, ulmaria.

De boksbaard is een pisafdrijver, die uitmuntende uit-slagen gaf in gevallen waarin alle andere middelen vruchteloos bleken. Alle personen die aan waterzucht lijden en voor wateraftapping vreezen, deze die moeilijk wateren zullen zich goed bevinden bij het dagelijksch gebruik van een liter aftreksel van boksbaard (30 grammen voor 1 liter water).

                            HET KNOOPGRAS

(Familie der polygoneën, L.), Polygonum aviculare.

Deze plant geneest de wonden en is samentrekkend :
het zaad wordt veel gezocht door de vogels. De onophoudelijkste buikloopen heeft men steeds genezen met een sterk afkooksel van knoopgras (30 gr. per liter aftreksel). Op dit punt is deze plant dus heel nuttig. Het zaad is afdrijvend.

                            DE RABARBER

(Familie der polygoneën, Don.), Rheum palmaticum.

De wortel is een afdrijvend, versterkend en wormafdrijvend middel.
Als afdrijvend middel : 2 of 3 grammen poeder van rabarberpoeder met wat honig. Dit purgeermiddel is heel licht, veroorzaakt geen buikpijn, vermoeit de maag of de darmen niet. Deze plant wordt terecht aangewend in de leverziekte.

                        DE ROZEMARIJN

(Familie der lipvormigen, L.), Rosmarinus officinalis. Rozemarijn der minnezangers, kroonkruid.

De rozemarijn is prikkelend, juist gelijk de munt, de salie en het bijenkruid. Men gebruikt ze tegen asthma. langdurige verkoudheden, en zenuwachtige braken. treksel van 15 gr. per liter water.

DE ROZELAAR

(Familie der rozachtigen, L.), Rosa gallica.

De rozenbotten zijn stoppend. 15 gr. per liter water om witte vloeden. langdurige buikloopen en bloedverliezen te doen ophouden. Deze botten zijn ook versterkend.

HET WONDKRUID

(Familie der kroondragenden, L.), Sanicula Europea.

Deze plant groeit veel in de lommerige bosschen. Vroeger gebruikte men de bladeren om bloedverlies, dysenterie, kneuzingen, witte vloed en beenbreuken te genezen. Doch, nu is deze plant veel minder gebruikt dan vroeger, toen de studenten van Salerne de plant als volgend vereerd hadden.

Met salie en sanikel
Kan men doctors missen.

                        DE STEEKWINDE

(Familie der Smilaceën, L.), Salsaarilla of Smilax spera

Deze wortel, die uit Zuid-Amerika komt, heeft steeds een groote faam genoten als pisafdrijvend, zweetverwekkend en bloedverzuiverend.
De tisane van steekwinde in aftreksel (40 grammen voor een liter water) genomen, een glas 's morgends nuchter, zuivert het bloed. Aan allen die aan syphilis lijden, raden wij aan iederen dag een liter tisane van steekwinde te drinken.

HET ZEEPKRUID

(Familie der caryophylleën, L.), Saponaria officinalis. Zeepdoos, vollerkruid.
Een sterk aftreksel van zeepkruid (100 grammen van geheel de plant) dient tot het ontvlekken der kleederen en tot het persen van het laken. Daarom heet deze plantvollerkruid. Hetzelfde aftreksel is afdrijvend ; ze versterkt, wekt de eetlust. vergemakkelijkt de ontstopping der darmen en vermeerdert de hoeveelheid piswater. (Men neemt 30 grammen per liter.)

DE GENEESKUNDIGE SALIE

(Familie der lipvormigen. L.), Salvia officinalis. Gewijd kruid, groote salie, Grieksch thee.

Een aftreksel van salie (30 grammen voor 1 liter water) heeft dezelfde eigenschappen als de munt ; zij geeft warmte aan de maag, vergemakkelijkt de spijsvertering, prikkelt de bloedsomloop ; in een woord, ze versterkt de werkzaamheden van onze organen. Na het eten mag men een kopje saliethee drinken om de spijsvertering te verge-makkelijken (20 grammen voor 1 liter water.)

Als uitwendig gebruik mag men de salie aanwenden om de huidziekten te genezen (100 grammen voor 1 liter water) : dauwworm, eczema, puisten, kittelingen, haarzucht haarworm, en ingeworteld schurft. De Chineezen verkiezen salie aan thee.

DE SEMEN CONTRA

De semen contra is een voortbrengsel van de bloemachtige toppen der bijvoeten in Judea, Perzië en Turkestan geteeld. Men gebruikt het als wormafdrijvend bij de kinderen.
De santonine die men uit den semen contra trekt wordt insgelijks als wormafdrijvend middel gebruikt.
De alsem en bijvoetbloemen mogen soms de semen contra vervangen ; het is ons inlandsch semen-contra.

DE KWENDEL

(Familie der lipvormigen, L.), Thymus serpylum.

Kwendelpoeder opgesnoven stilt de neusbloeden. In het badwater gedaan is zij heel nuttig om de huidziekten te genezen en de uitgeputheid van bloed der personen afgemat door zekere vermaken.
Een treksel van kwendel(15 grammen per liter water) is versterkend en opwekkend. Een gls kwendel voor het eten schenkt eetlust en een glas na het eten vergemakkelijkt de vertering en doet de winden vermijden.

DE VLIERBOOM

(Familie der caprifoliaceen, T.), Sambucus nigra.

De versche vlierbloemen zijn dienstig als purgeermiddel ; uitgedroogd verwekken zij het zweet of vermeerderen de uitzweting (10 grammen gedroogde bladeren per liter water, warm, in tassen te gebruiken). Tegen de jicht en de vallingen mag men een groot glas vlierbloementreksel drinken alvorens naar bed te gaan.

DE TABAK

(Familie der nachtschaden, L.), Nicotina tabacum.

De tabak is een vergif. Hij heeft een invloed over geheel het zenuwstelsel, hij geeft aanleiding tot hersenontsteking en geraaktheid, veroorzaakt verslapping en 't verdwijnen van het geheugen, van het verbeeldingsvermogen, doet in overvloed spuwen, verhit de maag, geeft een onaangenamen reuk aan den adem, vermindert den smaak en den reuk.
Moet men dan de snuif, de pruim of tabakknauwen, de cigaar, de cigaret en de pijp verbieden ?
De groote geleerden hebben op dit punt niet 't akkoord geweest. Zekere zeggen : men moet volstrekt de tabak verbieden ; anderen zeggen : neen.
De waarheid luidt, naar mijn dunkens, dat men een gematigd gebruik mag maken van tabak onder alle vormen waarin het wordt gebezigd.
Misbruik maken van tabak is heel gevaarlijk. Ik vind dat hij ons het leven vroolijker en helder doet schijnen. en ons aangename gewaarwordingen verschaft. Het is ook een onmisbaar nagerecht. de tabak is de beste vriend van hem die zich moet tevreden stellen met een korst brood en water. In alle landen, bij allen aard van menschen, onder de tropen en in de koude streken, bij rijk en arm,heb ik ondervonden dat vele mannen beter een stuk brood kunnen laten als de tabak. Gevolgtrekking : gebruikt tabak, maar maakt er geen misbruik van.

DE REINVAAR

(Familie der synanthereën, L.), Tanacetum vulgare.

De bladeren en de bloemen en ook het zaad zijn versterkend, opwekkend en goed voor de maag ; ook wormafdrijvend en doen zweeten (Treksel, 25 grammen per liter water). Tusschen de matrassen gestrooid, verjaagt ze de vlooien, en de wandluizen Als strooisel gelegd voor de honden, bevrijden de reinvaarbladeren ze van hunne vlooien.

THYM

(Familie der lipvormigen, L.), Thymus vulgare. De eigenschappen van deze plant zijn dezelfde als de van den kwendel. de lavendel, en het bijenkruid.

DE LINDE

(Familie der lindachtigen, L.), Rilla Europea. Een treksel van lindebladeren is heel weldoenend voor hoofdpijn, duizelingen, slechte spijsvertering, en zenuwachtige ongemakken.
Dosis : 25 tot 30 grammen voor 1 liter water. De baden van lindebloemen zijn heel nuttig voor de stuipen van de kleine kinderen. Deze baden lauw geven en dikwijls herhalen. De lindebloemen moeten bij schoon weer geplukt worden en in een lommerige plaats te drogen gelegd worden, anders verliezen ze hunne eigenschappen.

DE VELDSALADE

(Familie dcr Valerianen, L.), Valeriana officinalis.

De poeder van veldsaladewortel (2 tot 5 grammen) met wat honig gemengd wordt veel gebruikt in geval van vallende ziekte, maagkrampen. en kinderstuipen.

Deze poeder geneest ook de polydipsie,het is een ziekte die veel doet drinken en onverzadigend doet wateren, doch het piswater is niet gesuikerd, zooals bij de suikerzieken. De veldsalade lokt de katten die er zich in rollen en hun gevoeg er op doen ; het schijnt alsof de geur van deze plant ze betoovert.

DE WITTE MOSTAARD

(Familie der kruisvormigen, L.), Srysimum Eisymbrum officinale.

De edele raket.

Men gebruikt de bladeren ; zij zijn opwekkend, en vergemakkelijken het spuwen. Zij genezen de Iangdurige verkoudheden der longen, zij verzachten de stembanden bij de zangers, de sprekers en die verplicht zijn hunne stem veel te vermoeien.
Een treksel bereiden van 50 of 60 gr. voor 1 liter water.
Ervan drinken ieder keer dat men koortsachtig is, en niet ophouden zoolang de koorts verdwenen is. Honig bii doen in plaats van suiker. Zingers en sprekers, vergeet nooït dit goede recept ; het zal U uïtmuntende diensten bewijzen.

IJZERKRUID

(Familie der verbaceën, L.), Verbena officinalis.

Ten tijde der Galliërs wasschten de priesters, druiden genoemd. de altaren met een treksel van ijzerkruid, alvoor een offer te brengen (heilig kruid). Daarom ook dient men het ijzerkruid tal van eigenschappen toe die het niet bezit.
Doch het versch gestampt ijzerkruid. gemengd met azijn, of droog en met azijn gekookt, is van groot nut om zijdesteken en verstuikingen te genezen.
Zij is ook wat bitter, geurig, en samentrekkend.

DE WIJNSTOK

(Familie der vitaceen, L.), Vitis vinifera.

Invloed van den wijn op den mensch.

De wijn is terzelfdertijd een voedsel, een aanzettend en versterkend middel. De wijn bezit voedende eigenschappen en is van groote hulp in de voeding, op voorwaarde dat men er geen misbruik van make.
De herhaalde misbruiken veroorzaken alcoolisme. De vrouw mag maar weinig wijn drinken. Het kind mag geen wijn nemen, maar voor volwassenen en oude lieden past hij. De witte natuurlijke wijn is pisafdrijvend en dient voor zwakke magen, want hij verteert gemakkelijker dan de roode wijn. Wanneer er veel druiven zijn kan men ze voor vele gevallen aanwenden. De druiven, wanneer zij heel rijp zijn, dienen voor de maagziekten, de mout is laxatief.
De geknauwde granen zijn beroemd om hunne genezende eigenschappen in geval van dyssenterie en bloedbraking. De asch van den wijngaardstam is pisafdrijvend. De verpulverde wijnstokbladeren bieden een heel goed middel tegen de langdurige bloedverliezen, wanneer ze in de schaduw gedroogd worden. Uit de jonge wijngaardbotten loopt een uitstekend sap dat men aanwendt voor ontsteking aan de oogen. De drooge druiven zijn gebruilrt tegen het hoesten en om de borstziekten te genezen.
De roode wijn is een heel versterkend middel, en de witte wijn is een eetlustwekkend middel, Den azijn dien men uit den wijn trekt is verfrisschend. Hij wordt ultwendig gebruikt m voetbaden, om lichte brandwonden te genezen en als gorgelmiddel in de keelziekten.
Hoe mogen wij Noé niet bedanken voor de schitterende gedachte die hij had, de eerste wijnstok te planten !

DE VIOOL

(Famille der violachtlgen, L.), Viola odorata.

Een treksel van vioolbloemen is een heel bekend heelmiddel tegen borstontstekmg ; deze tisane is borstzuiverend, verzachtend, een weinig pisafdrijvend.