Een rustig straatje, met uitzicht op het Deurnese Boeckenbergpark in winterse bloei. Charmante rij huizen. Voortuintje, houten brievenbus, kerstkrans aan de deur. Brullende vliegtuigmotoren en irriterend snorrende propellers doen enkele honderden meters verder laagvliegend hun ding. Toch schreeuwen ook hier de in Deurne-zuid en omstreken bekende groene raamaffiches om aandacht: geen uitbreiding van de startbaan van de Antwerpse luchthaven. Een schreeuw die 26 jaar geleden een gezicht kreeg op huisnummer 7. Thuishaven van Piet Gillard, de eerste voorzitter van de Verenigde Actiegroepen Tegen de Uitbreiding van het Vliegveld (VATUV).

"Begin jaren zeventig begonnen ze op de luchthaven te experimenteren met de Boeing 737, Voor drie tot vier vluchten per dag richting Londen. Grootheidswaanzin. Ze wisten dat dit vliegveld niet geschikt was voor zulke grote straalvliegtuigen. De Duitsers, die tijdens de oorlog hun bommenwerpers van op Deurne - in 1934 gebouwd - richting Londen stuurden, hadden het al begrepen. De omliggende stra ten werden tijdens de oorlog afgezet. Als veiligheidszone. Zelfs voor een bezetter was de situatie te gevaarlijk. Toch kwam in '74 de Boeing. Ze moesten vliegen met een halfvolle tank, een beperkt aantal passagiers en slechts een deel van de bagage. Anders kregen ze die toestellen de lucht niet in. Het lawaai was enorm. De te korte startbaan kwam voor het eerst ter discussie. De hel begon. Er bestonden op dat moment al een aantal zeer plaatselijke protestbewegingen tegen de luchthaven, zoals Jet-stop van de KWB-KAV in Berchem en ATUV in Mortsel. De Boeing 737 bracht ze bij elkaar."

VATUV was geboren. "Het was de tijd van de beginperiode van de milieubeweging, in de nasleep van '68 en net voor de opmaak van de Gewestplannen. De eerste milieudossiers begonnen te leven: de bescherming van het Peerdsbos, de Kalmthoutse Heide. Dat hield ook mij bezig." Ook de luchthaven paste in dat plaatje: ernstige milieuhinder met als toetje geluidsoverlast en onveiligheid voor de omliggende woonwijken.

"Met het uitpluizen van de voorontwerpen van de gewestplannen kreeg ik wat ervaring met ruimtelijke ordening. Zo werd ik voorzitter van VATUV." Na een vijftal jaren actie werden de Boeings geschrapt. "Ze bleken niet rendabel genoeg. Toen begon men te ijveren voor een uitbreiding van de luchthaven van de luchthaven. Zo wilde de Israëlische gemeenschap in Antwerpen graag een rechtstreeks verbinding Deurne-Tel Aviv. Die kregen ze niet."

"In die periode was het verzet veel actiever dan nu. In de tijd van de Boeings kwam gemakkelijk honderd man naar de vergaderingen. Een protestactie betekende toen nog een cinemazaal vol actievoerders en een karavaan auto's. Tijdens de inspraakperiode rond het Gewestplan verzamelden we 10.000 protesthandtekeningen. We kregen burgemeesters nog zo ver dat ze hun sjerp uit protest op de tarmac gooiden."

Gillard en co hadden ooit grootse hervormingen van de Deurnese luchthaven voor ogen. "Ik heb mee het plan uitgedacht om van de luchthaven een groen recreatiegebied te maken, met de nadruk op natuurher-stel en -beheer. Maar daar is niets van gekomen. We hebben er wel voor kunnen zorgen dat in het Gewestplan werd opgetekend dat de terreinen bij een eventueel opdoeken van de luchthaven recreatiegebied worden. Er zijn ook enkele momenten geweest dat een doorbraak erg dichtbij leek. Zo hadden we het bijna voor elkaar dat de luchthaven verhuisde naar het verlaten schietveld van Wuustwezel. Maar telkens stond er iets of iemand in de weg. De vraag is altijd dezelfde gebleven: blijft ze, wordt ze uitgebreid, wordt er geld op tafel gesmeten. Ontelbare momenten dachten we 'ja, eindelijk', om dan toch terug naar af te moeten."

"Ik heb al heel wat frustraties moeten verwerken. Zo lang actievoeren brengt spanningen met zich mee, ook in het gezinsleven. Minstens een tot twee vergaderingen per week, 26 jaar lang. En thuis vaak nog doorwerken, rapporten bestuderen, kabinetten bezoeken. Dat knaagt op lange termijn aan je, ook lichamelijk. Maar ondanks alles ga je door. Het is een geestelijke microbe die je niet meer weg krijgt, die altijd opnieuw de motor in gang zet. Nu nog. Ik ben met pensioen, maar kan niet gaan zitten. Een uur niets doen, ligt me niet."

"Het is een soort sport geworden. Een oorlog, een intens gevecht tegen machtige windmolens die altijd smalend op ons neergekeken hebben. Tegen al die Antwerpse topindustriëlen, diamantairs, politici... Misschien is dat een drijfveer: niet willen opgeven, proberen te verhinderen dat de ander triomfeert. Ijdelheid en zelfbevestiging zullen ook wel een rol spelen."

Even leek Gillard het actievoeren te zullen ruilen voor de politiek. "In de stille periode van eindjaren zeventig, begin jaren tachtig kwam Agalev aankloppen. Dat was zo bij tal van milieubewegingen, als ideale springplank naar de politiek. Uiteindelijk heb ik zeven jaar op de wachtlijst gestaan, op de eerste opvolgingsplaats voor de Senaat. Maar ik ben nooit actief senator geworden. De jonge Dua, Vogels... Ik heb ze allemaal meegemaakt. Mijn compadros van dé eerste jaren zijn nu minister. Ik had dat misschien ook kunnen zijn. Dat is wel een beetje een frustratie. Alhoewel, ik heb al zeven of acht regeringen overleefd. Door te strijden aan de basis blijft je idealisme intact. Zodra ze in de regering zaten bleek de vechtlust van die vrienden van vroeger, mijn collega-oudstrijders van dé milieubeweging, verdwenen. Een pijnlijke vaststelling."

"Ik heb ook geleerd dat in al die jaren de politiek niet ingrijpend veranderd is. Er waren een paar hoogtepunten, maar uiteindelijk schoof elke regering het dossier voor zich uit. Nu hebben we kunnen bereiken dat de verlenging er niet komt. Misschien leidt dit wel tot het definitief doodbloeden van de luchthaven. Een uitbreiding is absoluut noodzakelijk om de zaak rendabel te houden. Maar toch ga ik onze affiches nog achter de hand houden. Wat als de CVP terugkomt? Wat gaan de privé-investeerders doen?"

"Als ik eerlijk ben, moet ik toegeven dat ik eigenlijk nooit heb geloofd dat Deurne echt gesloten zou worden. Daarvoor is een te grote evolutie nodig in techniek, politiek, algemeen bewustzijn... Er zijn momenten geweest dat ik wakker lag van die luchthaven. Nu al lang niet meer. Met de leeftijd komt de realiteitszin. Ik zal al blij zijn als ik genoeg jongeren warm heb kunnen maken voor de zaak. Als ik de fakkel definitief aan heb kunnen doorgeven, dan zal mijn werk niet tevergeefs zijn geweest. Want de dreiging blijft: de adem van de 'vijand' is waarschijnlijk langer dan die van ons."

Ga naar 5.1.4. Overzicht persartikels periode 1 juli 1999 - 31 december 1999

Ga naar 5. Persartikels

Ga naar Index