lijn

BRONNEN VAN DIOXINEN

lijn

FABEL

Nul betekent nul. Dioxine emissies moeten geëlimineerd worden, niet gereduceerd... Dus, nul is de enige aanvaardbare emissie van dioxine...

Greenpeace rapport 'Achieving Zero Dioxin' (Nul dioxine bereiken), juli 1994 [1].

lijn

FEITEN EN CIJFERS

Verklaring

Er zijn nooit nulemissies van dioxine geweest en er zullen nooit nulemissies zijn. Als je werkelijk nul wil bereiken, dan moet je alle processen stoppen, of ze nu chloor gebruiken of niet, ook alle verbranding en verhitting moet je stoppen en alle verkeer, inclusief de Greenpeace schepen...

Onderdelen van deze pagina

Bronnen van dioxinen in Nederland
Bronnen van dioxinen in Vlaanderen
Bronnen van dioxinen in het Verenigd Koninkrijk
Microverontreinigingen van zeeschepen
Dioxinen in materialen
Dioxinen van natuurlijke processen

DE ALTERNATIEVEN
Conclusie

lijn

Bronnen van dioxinen in Nederland

In Nederland werd in 1991 een overzicht gemaakt van vrijwel alle mogelijke bronnen van dioxinen, door TNO, het bekende wetenschappelijk onderzoeksinstituut, in opdracht van de Nederlandse overheid. De onderzoekers hebben zeer veel metingen uitgevoerd. Alle verbrandingsinstallaties werden gemeten, de hele chloorindustrie werd gemeten en sommige andere mogelijke bronnen werden gedeeltelijk gemeten, vanwaaruit schattingen werden gemaakt naar de totale hoeveelheid, geëmitteerd naar lucht.
Zij geven ook aan wat de verwachte emissies zijn voor het jaar 2000, nadat een groot aantal investeringen zal zijn uitgevoerd om de dioxine-emissie van alle bronnen te reduceren. De resultaten:

Gemeten en geschatte emissies voor 1991 naar lucht en verwachte 
emissies voor 2000, nadat investeringen werden uitgevoerd om de 
emissies te reduceren:
Alle gegevens uitgedrukt in gram I-TEQ per jaar

Proces                                  1991          2000

Verbranding van huishoudelijk afval:     382             3
Sinter processen:                         26             3
Gebruik van PCP in het verleden:          25            20
Verbranding van chemisch afval:           16             1.7
Verbranding van hout:                     12             9
Verkeer:                                   7             2.6
Metaalindustrie:                           4.0           4.0
Verbranding van steenkool en bruinkool:    3.7           3.7
Hoge temperatuur processen (o.m. glas):    2.7           2.7
Verbranding van hospitaal afval:           2.1           0
Afbranden van kabels en motoren:           1.5           1.5
Verbranden van afvalolie:                  1.0           1.0
Chemische productie processen
inclusief chloor- en PVC-industrie:        0.5           0.5
Verbranden van biogas and slib:            0.3           1.5
Asfalt menging:                            0.3           0.3
Crematoria:                                0.2           0.2

Total:                                   484            54.7 g I-TEQ/year

Bron: Emissies van dioxinen in Nederland, RIVM/TNO, 1991 [3].

Zoas je kan zien, is de hele chloorindustrie van vandaag slechts verantwoordelijk voor éénduizendste van de totale dioxine emissie in Nederland.
Enkel het - nu verboden - gebruik van pentachloorfenol voor de behandeling van hout dat jaren geleden met dioxinen verontreinigd was, zal ook nog vele jaren in de toekomst dioxine-emissies geven.

Bronnen van dioxinen in Vlaanderen

In Vlaanderen (Het Noorden van België), was er een recent overzicht:

Gemeten en geschat voor 1995 naar lucht:
Alle gegevens in gram I-TEQ per jaar

Proces                                           1995        variatie
                                                          E-fact  precisie

Verbranding van huishoudelijk afval:              187        0       0
Verwarming van woningen (voornamelijk uit hout):  122        2-3     0
Non-ferro metalen:                                107        2       1
Verbranding van hospitaal afval:                   95        1       1
Sinterprocessen:                                   53.2      2       0
Kalkovens:                                         33.4      2       0 
Verbranding van industrieel afval:                 20.9      1       1
Cementovens:                                       20.8      2       0 
Industriële verhitting:                             7.00     2       0
Electrostaal:                                       6.42     2-3     0
Incidentele branden:                                2.56     2       2 
Kooksproductie:                                     2.31     1       0 
Verkeer:                                            1.71     1       0 
Electriciteit:                                      1.07     2       0 
Verbranding van slib:                               0.75     1       1
Crematoria:                                         0.19     1       0
Chloor- en VCM-productie:                           0.05     1       0
Verbranding van biogas:                             0.012    2       1
Papierbleking:                                      0        2       1

Totaal:                                           662 g I-TEQ/jaar

E-fact:   dit is de variatie in decades van de beschikbare 
          metingen bij soortgelijke processen.

precisie: 0 = min of meer precies gekend uit metingen
          1 = niet volledig bekend, aangevuld met schattingen
          2 = geen preciese gegevens bekend, geschat

Bron:  VITO, Materiaal dossier dioxines, 1995 [4].

Zij hebben ook een onderzoek gedaan naar de dioxinebronnen naar water:

Gemeten en geschat voor 1995 naar water:
Alle gegevens uitgedrukt in gram I-TEQ per jaar

Proces                                 1995        variatie
                                                 E-fact  precisie

Sinter processen:                       3.19        2       0
Kooksovens:                             0.23        2       0 
Chloor- en VCM-productie:               0.222       1       1
Crematoria:                             0.19        1       0
Verbranding van afval:                  0.0575      1       1
Verbranding van industrieel afval:      0.021       1       1
Incidentele branden:                    0.015       2       2 
Papierbleking:                          0           1       0

Totaal:                                 3.77 g I-TEQ/jaar

De totale hoeveelheid dioxinen, gemeten in vast afval, was 485 g I-TEQ per jaar, voor meer dan 97% afkomstig van huisvuilverbranding.

Bronnen van dioxinen in het Verenigd Koninkrijk

In het Verenigd Koninkrijk werd recent een inventaris van dioxinebronnen gepubliceerd:

Gemeten en geschatte emissies naar lucht:
Alle gegevens uitgedrukt in gram I-TEQ per jaar.

Proces                              1995         toekomst kwaliteit
                                min      max       max

Verbranding huishoudelijk:      460      580        15       H/M
Verbranding ziekenhuizen:        18       88         5       H/M
Industriële kolenverbranding:     5       67        67       H/M
Sintering:                       29       54        47       M/L
Verkeer:                          1       45        45       H/L
Ijzer en staal:                   3       41        14       M/L
Non-ferro metalen:                5       35        10       M/L
Crematoria:                       1       35        35       H/L
Huishoudelijke kolenverbranding: 20       34        34       L/L
Huishoudelijke houtverbranding:   2       18        18       L/L
Branden in de natuur:             0.4     12        12       L/L
Cement manufacturing:             0.2     11        11       H/M 
Verbranding van stro:             3.4     10        10       L/L
Verbranding van chemisch afval:   1.5      8.7       0.3     M/M
Verbranding van slib:             0.7      6         0.9     H/H
Gasverbranding van stortplaatsen: 1.6      5.5       5.5     M/L
Industriële houtverbranding:      1.4      2.9       2.9     M/L
Verbranding van afvalolie:        0.8      2.4       2.4     M/L
Kalkproductie:                    0.04     2.2       2.2     H/M
Kooksproductie:                            2         2       H/M
Verbranding van banden:                    1.7       1.7     H/H
Asfaltmenginstallaties:           0.047    1.6       1.6     H/M
PCP in houtconservering:                   0.8       0.8     L/L
Pesticide productie:              0.1      0.3       0.3     L/M
Ceramiek productie:               0.02     0.06      0.06    H/M
Gehalogeneerde chemicalien:                0.02      0.02    L/M
Glasproductie:                    0.005    0.01      0.01    H/M
Koolstof regeneratie:                      0.006     0.006   H/M

Totaal:                         560     1100       350 g I-TEQ/year

Kwaliteit: De waarden kregen een waarderingscijfer voor kwaliteit 
           de eerste letter geeft de kwaliteit van de productie-
           gegevens in het VK weer, terwijl de tweede letter de
           kwaliteit van de emissiegegevens weergeeft. 
           H = Hoog, M = Medium en L = Laag.

Bron: PCDD/F emissions to atmosphere in the UK and future trends  
(dioxine-emissies in het Verenigd Koninkrijk en toekomstige trends). [10]

Microverontreinigingen van schepen

Een onderzoek aan drie schepen tijdens de vaart [5] gaf dioxine emissies, vergelijkbaar met de uitstoot van een modern PVC-bedrijf, waar honderdduizenden tonnen PVC per jaar worden gemaakt.

Gemeten aan de uitlaat van drie schepen tijdens de vaart:

IN                                        UIT
Schip            motor  brand    chloor   HCB+PCB dioxinen PAK's  mononitro-
                 verm.  stof    in brdst.          I-TEQ            PAK's
eenheden          kW    type     mg/kg     ng/m3   ng/m3   mug/m3   mug/m3

Ferry:           4,895  fuel      11        40      0.15     78      5.9
Rijnaak:           772  gasolie  n.a.      165      0.03     41      0.3
Containerschip: 19,750  fuel       1.2      60      0.10     21      2.2

n.a.= niet aantoonbaar
mug = microgram

PAK's zijn niet-gechloreerde polycyclische aromatische koolwaterstoffen, van wie verscheidene leden zeer sterk kankerverwekkend zijn. De genitreerde variant heeft leden die die tot de sterkst kankerverwekkende en mutagene stoffen behoren die tot op heden werden gevonden.

Als we aannemen dat het gemiddeld brandstofverbruik rond 1 ton/kW.jaar ligt voor een normaal commercieel gebruikt schip, dan kunnen we de jaaremissies berekenen:

Berekende jaaremissies van drie schepen tijdens de vaart:

Schip           HCB+PCB   dioxinen  PAK's  mononitro-
                           I-TEQ            PAK's
eenheden            g       mg       kg      kg

Ferry:             7.8      28      15.3    1.16
Rijnaak:           5.1       1       1.3    0.01
Containerschip:   47.4      79      16.6    1.71

Commentaar:
Om een vergelijking te maken: de gemiddelde dioxine-emissie bij de productie van 500.000 ton PVC in het bedrijf waar we werken, is 50 mg/jaar...

Dioxine-inhoud van materialen

PVC en andere gechloreerde materialen worden ervan beschuldigd dat ze dioxinen bevatten. Infeite was dat zo in het verleden voor relatief hoge hoeveelheden in gechloreerde fenolen en soortgelijke chemicaliën, maar tegenwoordig wordt de vorming van dioxinen voorkomen, of ze worden verwijderd vooraleer de producten op de markt komen. In andere gechloreerde producten worden geen aantoonbare hoeveelheden dioxinen gevonden op het ogenblik dat ze het bedrijf verlaten.
Recente onderzoeken in de USA en Europa, waar een groot aantal monsters van vers PVC-poeder getest werden, bevestigen dat. Maar met dioxine bevattend stof dat overal rondwaart, neemt het dioxinegehalte van elk materiaal toe. Dat is het geval voor alle plastics en voor papier. Dat is ook het geval voor droogkuis (chemisch reinigen): het reinigingsmiddel bevat veel meer dioxinen na gebruik, als gevolg van het uitwassen van stof uit de kleding. Algemeen stof kan ook de oorzaak zijn dat gerecycleerd karton en papier veel meer dioxinen bevat dan vers papier, zelfs wanneer ongebleekte of "chloorvrije" vezels werden gebruikt. Of is het de mogelijke invloed van schimmels?
Volgend overzicht kan U een indruk geven van de dioxine-hoeveelheid die in verschillende materialen en processen werd gevonden:

Dioxinen gevonden in verschillende materialen.
Alle gegevens uitgedrukt in microgram I-TEQ/ton. 

Materiaal                           minimum   gemiddeld   maximum

Verschillende papiersoorten:
Gerecycleerd karton (chloorvrij):                2.5
Totaal chloorvrij (TCF) Kraftpapier:             0.35
Ontinkte recyclepulp (kranten):                  0.19
Vers krantenpapier:                              0.07
Ongebleekt Kraft:                                0.02
Gebleekt Kraft (chloor/-dioxyde):                          0.01

Andere materialen:
Kookhaard filterstof:                          170
Luchfilter auto:                                84
Luchtfilter huiskamer:                27                  29
Stofzuigerstof:                        8.3                12
Kledingdrogerlint:                     2.4                 6.0
Polyethyleen verpakking:               0.1                 4.7


Bron: Ubiquitous nature of dioxins (Alomtegenwoordig dioxine)[7].

Commentaar: Zoals je kan zien, zijn er geen chloorvrije of dioxine-vrije materialen. En "Totaal chloorvrij papier" is niet alleen onbestaand, het bevat bovendien nog eens minstens 35 keer meer dioxinen dan papier dat met moderne chloor/chloordioxyde bleking werd gemaakt. Zie ook "Chloor en papierbleking" (engelse versie).

Dioxinen van natuurlijke processen

Bosbranden zijn een mogelijke oorzaak van dioxinen in de natuur. Schattingen varieren van enkele grammen tot enkele kilogrammen per jaar. Inderdaad werden dioxinen gevonden in de bast van duizenden jaren oude redwoods en in menselijk lichamen van 6.000 jaar oud. Of dat een grote bron van dioxinen in de natuur is, is niet erg duidelijk.
Veel interessanter zijn compleet biologische routes, waarbij dioxinen worden aangemaakt. Een groot aantal houtrotzwammen en schimmels en zowat de helft van alle paddestoelen gebruiken oxyderende en chlorerende verbindingen om de lignine, de lijm die de sterkte van planten uitmaakt, af te breken. Zij doen dat om de cellulose te bereiken, die ze als energiebron nodig hebben. Deze organismen zijn zeer effectief in het omzetten van anorganisch chloor in alle soorten van organochloorverbindingen, vooral methylchloride, maar evenzeer in chloorfenolen en soortgelijke verbindingen.
Het restant van deze normale biologische afbraak van hout, is een hoeveelheid gechloreerde lignine in water, gechloreerde humus en chloorfenolen in grond, dat laatste zeven keer hoger dan door de wet in Nederland is toegestaan [8]! Van gechloreerde fenolen naar dioxinen is slechts een kleine stap, je hebt slechts waterstofperoxyde nodig, dat door een groot aantal micro-organismen wordt geproduceerd. Dit heeft als resultaat dat, behalve voor "hot spots", in de nabijheid van afvalverbrandingsovens en andere puntbronnen uit het verleden, de hoogste dioxinegehaltes in de grond van bossen wordt gevonden, niet in industriële of verkeersrijke gebieden.
Terwijl een slechte verbrandingsoven ongeveer evenveel dioxinen emiteert als wat er in de oven ging (maar die concentreert dat in de directe omgeving), een goede oven de hoeveelheid dioxinen met 99.9% of meer reduceert, blijkt dat de biologische afbraak van huishoudelijk slib en het biologisch composteren van natuurlijk organisch materiaal de hoeveelheid dioxinen verdrievoudigd! Hoogstwaarschijnlijk is dat het gevolg van dezelfde biologische mechanismen die overal aanwezige natuurlijke chloorfenolen oxydeert.

Dioxinen, gevonden in grond op verschillende plaatsen.
Alle gegevens in ng I-TEQ/kg droog materiaal. 

Plaats                             gemiddeld

Huishoudelijk biologisch slib:        62
bosgrond:                             26
Grond in industriële gebieden:        17
Biocompost:                           14
Grond van wegkanten:                   8
Grond van velden:                      3.5

Bron: Dioxin - Neuere Erkenntnisse zur Toxikologie und Epidemiologie [9].

lijn

DE ALTERNATIEVEN

Alle vormen van verbranding of verhitting, alle processen die enige vorm van fossiele brandstof gebruiken of eender welke vorm van brandstofverbruik bij transport, geeft emissies van dioxinen, ongeacht de hoeveelheid chloor in de brandstof. Zie Chloor in verbranding en dioxine emissies. En niets kan geproduceerd en/of gerecycleerd en/of verbrand worden zonder dat er dioxinen worden geëmitteerd. Zie dioxine emissies van materialen gedurende hun levenscyclus.
Behalve voor emissies uit het verleden, zijn de chloorindustrie en chloorproducten als dioxinebron te verwaarlozen.

CONCLUSIE

Er is geen reden om de dioxine emissies van chloorprocessen anders te behandelen dan bij chloorvrije. En er is zeker geen enkele reden om de chloorindustrie van vandaag te beschuldigen dat het de hoofdoorzaak van grote hoeveelheden dioxinen in het milieu is.
Het is voor 0,1% waar dat de chloor- en PVC- industrie een bron van dioxinen is, maar het is voor 99,9% een leugen. En het is groen fundamentalisme om het complete einde van de chloor- en PVC-industrie te eisen om het dioxine probleem "op te lossen", terwijl veel grotere dioxinebronnen zoals huishoudelijke verbranding van hout en de metaalindustrie niet eens worden vernoemd.

lijn

U bent op nivo twee van de Chlorofielen paginas.

Ontwerp: 2 maart 1996.
Laatste aanpassing: 8 november 1998.

Welkom pagina

Naar de Home Page van de Chlorofielen

Op: Chloor en dioxinen

Links: Giftigheid van dioxinen

Rechts: Chloor bij verbranding en dioxine emissies

Voor enige commentaar op bronnen van dioxinen of op andere Chlorofielen pagina's:

Chlorophiles@ping.be