GIFTIGHEID VAN DIOXINEN
FABEL
In 1985 vond de Amerikaanse EPA dat dioxinen de meest potente kankerverwekkende stoffen waren die tot dan toe werden getest.
Greenpeace rapport 'Achieving Zero Dioxin' (Nul dioxine bereiken)- juli 1994 [1].
FEITEN EN CIJFERS
Delen van deze pagina
De overdrijving van Greenpeace
Kankergevallen in Seveso
Giftigheid van dioxinen in kleine hoeveelheden
DE ANDERE VERGIFTEN
Conclusie
Greenpeace loopt jaren achter voor wat betreft de kankerverwekkende eigenschappen van dioxinen. Op dit ogenblik is het de klasse van de nitro-PAK's (genitreerde polycyclische aromatische koolwaterstoffen) die tot de sterkst kankerverwekkende stoffen behoren [5].
Sommige giftige chemicaliën hebben gelijke effecten op dieren bij ongeveer dezelfde concentratie. Dat is niet het geval voor dioxinen. Dioxinen zijn extreem giftig voor het Guinees biggetje, maar duizend keer minder giftig voor andere diersoorten. Mensen schijnen toch wat meer resistent ten opzichte van de toxicologische en kankerverwekkende eigenschappen van dioxinen.
Sinds het ongeval in Seveso, Italië, waar een chemische reactor oververhit werd en een wolk met reactieproducten, inclusief enkele honderden grammen van het gevaarlijkste dioxine over de omgeving verspreid werd, is dat voor Greenpeace het symbool van wat er in een chemisch bedrijf kan fout gaan.
Uiteraard was dat een ernstig ongeval en ongevallen van dergelijke aard moeten dan ook ten alle koste worden vermeden.
Een groot aantal dieren, vooral graseters, stierven in de daaropvolgende periode van een paar dagen tot een paar weken, maar geen mens stierf! De enige doden waren de directeur van het bedrijf, vermoord door de Rode Brigades en door de paniek van dat ogenblik, 17 abortussen, waarbij de foetus onderzocht werd en geen enkele afwijking die terug te brengen was naar het ongeval, werd gevonden. Veel mensen werden getroffen door een huidziekte, chloracné genoemd, doch die genazen allen binnen enkele maanden tot enkele jaren.
Ook de grond van Seveso werd in min of meerdere mate ernstig besmet. Daarom werd de omgeving van het ongeval in drie categorieën ingedeeld: Zone A had de hoogste dioxine concentratie.
Tien jaar na het ongeval werd een onderzoek op grote schaal uitgevoerd door P. Bertazzi e.a. Dat gaf aan dat er wat meer gevallen van sommige zelden voorkomende kankers waren (dat kwam in de media), terwijl andere veel meer voorkomende kankersoorten iets minder voorkwamen dan normaal (maar dat werd niet in de media vermeld!).
Het totaal resultaat: in Seveso zijn er minder kankergevallen dan in niet getroffen gebieden.
Kankergevallen in Seveso, tien jaar na het ongeval:
Gemiddeld dioxine gehalte in grond uitgedrukt in microgram I-TEQ per vierkante
meter.
Gemiddeld dioxine gehalte in bloed uitgedrukt in deeltjes per triljoen (ppt).
zone inwoners dioxine in dioxine in verwacht reëel
grond bloed aantal aantal
A 724 300 10.000 19 14
B 4.824 50 300 130 112
R 31.647 5 10 850 765
ref. 181.579 < 1 n.a.
n.a.: niet aantoonbaar
Bron: Cancer incidence in a population accidentally exposed to TCDD
(Kankergevallen in een bevolking, per ongeluk blootgesteld aan TCDD) [12].
Voorzover we weten zijn er in de hele wereld slechts enkele gevallen van voortijdig overlijden gekend, als gevolg van ongevallen waarbij relatief hoge hoeveelheden dioxine betrokken waren.
Zelfs indien er een hoger aantal kankergevallen zou worden gevonden als gevolg van ongevallen zoals in Seveso, dan zegt dat nog niet veel over de kans op kanker bij kleindere hoeveelheden. In dierproeven geven hoge dosissen dioxine meer doden, meer kankergevallen en andere onplezierige bijverschijnselen. Volgens Bruce N. Ames, de wereldberoemde toxicoloog, zijn dioxinen kanker promotors bij lage dosis, wanneer het aan dieren gevoerd werd na andere carcinogene stoffen zoals aflatoxinen, maar ze geven minder kankergevallen wanneer ze gevoerd worden vóór andere kankerverwekkers. Zie Nature's Chemicals and Synthetic Chemicals: Comparative Toxicology (Natuurlijke en synthetische chemicaliën: vergelijkende toxicologie [13].
In hetzelfde artikel vergelijkt Bruce N. Ames het toxicologisch effect van de dagelijkse inname van dioxinen met dat van natuurlijke gifstoffen in ons voedsel. Indien het effect van dioxinen wordt veroorzaakt door de mogelijkheid om de Ah-receptor in onze cellen te activeren, dan is het effect van inname van onze dagelijkse dosis dioxinen te vergelijken met de hoeveelheid indole carbinol (IC) dat men in 100 g kolen of 20 g spruitjes vindt. IC heeft namelijk hetzelfde effect op de Ah-receptor. Het mogelijk kankerverwekkend effect is minder dan dat van alcohol door het drinken van één biertje in 125 jaar en de kans op geboortedefecten is kleiner dan van het drinken van één biertje in 3000 jaar.
Andere, meer subtiele effecten ziet men in de hoeveelheid thyroxine hormoon in pasgeboren kinderen, waarbij de hormoonspiegel ca. 15% hoger is gedurende verschillende weken, wanneer de moeder gemiddeld tweemaal zoveel dioxinen in haar vetweefsel had. Dioxinen worden er eveneens van verdacht dat ze een rol spelen in de kans op vitamine K tekorten in pasgeborenen en in gevallen van endometriose.
In Nederland, samen met België het land met de hoogste dioxinewaarden in moedermelk, werd een onderzoek uitgevoerd of moedermelk nog steeds goed was als kindervoeding. De hoeveelheid dioxinen in moedermelk ligt ongeveer tien keer hoger dan in koemelk, daardoor kunnen zuigelingen relatief hoge dosissen dioxinen innemen t.o.v. hun lichaamsgewicht.
De resultaten: Een hoog dioxine (en PCB) gehalte in moedermelk gaf de baby een iets lagere motorische ontwikkeling op de leeftijd van zeven maanden, vergeleken met door koemelk gevoede babies. Anderzijds was de neurologische ontwikkeling beter met moedermelk. De angstwekkende verhalen van sommige groepen en kranten tegen het gebruik van moedermelk, omwille van het hoge dioxinegehalte, is in ieder geval niet verantwoord. Enkel het gebruik van enig extra vitamine K is verantwoord.
De geringe korte en lange termijn effecten van dioxinen die tot op heden gevonden werden, rechtvaardigen de enorme angstpsychose niet die door Greenpeace en andere groepen gebruikt wordt om de chloorindustrie ervan te beschuldigen dat ze de mensen en vooral hun kinderen vergiftigt. Uiteraard wil dat niet zeggen dat men de emissie van dioxinen niet tot een redelijk minimum moet reduceren. We zitten al te dicht bij de grens van effecten bij de mens. Gelukkig is de hoeveelheid dioxinen in de voedselketen aan het verminderen, dank zij de maatregelen die werden genomen bij de afvalverbranding en bij de metaalindustrie. Zie ook "Chloor en bio-accumulatie" (in voorbereiding) en Bronnen van dioxinen.
Een groot aantal van bovenstaande onderzoeken wordt vertroebeld door chloorvrije bio-accumulerende materialen zoals PAK's en nitro-PAK's. Deze worden zelden of niet gemeten. Gezien verschillende van deze materialen dioxine-achtige effecten geven, zou dat een beter inzicht geven van het effect van dioxinen op zich.
Als je de enorme hoeveelheid van deze stoffen ziet die door verbranding vrijkomen, dan is dat zeker een onderzoek waard. Bv. de verbranding van een miljoen ton hout in Nederland geeft, naast 24 keer meer dioxinen dan de hele chloorchemie samen en de hoogste uitstoot aan koolmonoxyde, ook nog 70 ton PAK's. Naast het bewezen kankerverwekkend effect van verscheidene leden van deze familie, is de directe giftigheid minder uitgesproken. Maar zelfs wanneer we aannemen dat de gemiddelde giftigheid duizend keer lager is dan die van dioxinen, dan is de giftigheid van PAK's alléén al van het verbranden van hout gelijkwaardig met 70 kilogram dioxinen per jaar! Of 140 keer de totale emissie van dioxinen naar lucht in Nederland.
Er is geen reden om de giftigheid van dioxinen anders te behandelen dan van chloorvrije, giftige, persistente en bio-accumuleerbare materialen zoals PAK's. En er is al helemaal geen reden om de chloorindustrie ervan te beschuldigen dat ze moedermelk en ongeboren of pasgeboren kinderen vergiftigd, zoals Greenpeace doet.
Omwille van de angst die door het Seveso ongeval werd gewekt en de symboolfunctie die het voor Greenpeace en andere milieubewegingen heeft, zijn er enorme sommen besteed aan onderzoek naar de langetermijneffecten van dioxinen in het lichaam. Als je de magere resultaten van al dat onderzoek ziet, dan had men dat geld beter uitgegeven aan werkelijke problemen, zoals het onderzoek naar de mechanismen die tot nu toe ongeneeslijke kankers veroorzaken en het zoeken naar mogelijke geneesmiddelen...
U bent op niveau twee van de Chlorofielen paginas.
Ontwerp: 9 maart 1996.
Laatste aanpassing: 10 januari, 1998.
Welkom pagina
Home Page van de Chlorofielen
Chloor en dioxinen
Bronnen van dioxinen
Voor eender welk commentaar op deze of andere paginas, speciaal over de giftigheid van dioxinen:
Chlorophiles@ping.be